-नवराज खड्का, हाल इजरायल

कुनैपनि देशको नागरिक आफ्नो मातृभूमी छोडेर कुनैपनि कारणले प्रवासमा रहनुपर्दा स्वभाविक रुपमा उसले अविभाकत्वको खाँचो महसुस गरिरहेको हुन्छ भने उनीहरुले विभिन्न समस्या र  दुख कष्टहरु समेत झेलिरहेका हुन्छन्  जसलाई  आफ्नो देशको नागरिकको हैसियतले सम्वन्धित राष्ट्रले नियाल्नुपर्ने हुन्छ  भने यस किसिमका समस्याहरुलाई न्यूनिकरण गर्नेदेखि आफ्नो देशका नागरिकको सुरक्षा र रेखदेश लगायत कुनै एक देशले अर्को देशसँग सुमधुर सम्वन्ध स्थिपित गरी आपसी सरसहयोग र हातेमालोमा अन्तराष्ट्रिय नियम कानुन अनुसार सरकारको प्रतिनिधिको रुपमा एकदेशले अर्को देशमा दुतावास राख्ने गर्दछ । यसै पृष्ठभूमिको सेरोफेरोमा इजरायलमापनि करिव ३ बर्ष अगाडि अर्थात १३ अगस्त २००७ का दिन नेपाली राजदुतावासको स्थापना भएको हो ।

आफ्नो स्थापनाकालदेखि हालसम्म आफ्नो उद्देश्यमा कति सफलताहरु हातलागे ? इजरायलमा कार्यरत नेपाली कामदारहरुको समस्या र पहिचानकोबीच नेपाली दुतावासले इजरायल सरकारसँग के कस्ता पहलकदमी ग-यो ? र कति उपलव्धिमूलक भयो ? भन्ने कुरा नेपाली राजदुतावासमा नै सिमित छ । ती उपलव्धिहरु समस्त इजरायलबासी नेपालीहरुलाई कुनैपनि माध्यमबाट जानकारी गराइएमा अनुत्तरित मनका कौतुहलता पुराहुने थिए भन्ने पंतिकारको अपेक्षा छ । इजरायल सरकारसँग पहल गरेर आफ्ना कामदारहरुको समस्याहरु हल गर्दै सुविधाहरु विस्तार गर्न त्यति सजिलो नभएपनि नेपाली दुतावास इजरायलले नेपाल सरकारको प्रतिनिधी र तमाम इजरायलबासी नेपालीहरुको अविभावकको हैसियतले दुतावासको तर्फबाट आफ्नो नागरिकहरुलाई आधारभुत रुपमा प्रदान गर्नुपर्ने सेवा सुविधाहरु तथ्यपरक ढंगले सर्वसुलभ र सुविधायुक्त बनाउन कन्जुस गर्न हुँदैन । जनताले तिरेको करबाट नै नेपाली दुतावास स्थापित र संचालित छ र हामीले उनीहरुको पिर मर्कालाई निसन्देह पहिलो प्रार्थमिकतामा राख्नुपर्छ भन्ने भावनाले राजदुतावास प्रेरित हुनुपर्दछ ।

इजरायलमा नेपाली राजदुतावासको स्थापना कालदेखिनै सोमबारदेखि शुक्रवारसम्म पाँचदिन खुल्ला गरिने र शनिवारदेखि आइतवारसम्म दुइदिन वन्द रहनेगरेको छ भने इजरायलमा काम गरिरहेका नेपालीहरुले हप्तामा पाउने विदा शुक्रवारदेखि शनिबारसम्म वा शनिवारदेखि आइतवारसम्म कुनै एकदिन पाउने गर्दछन् । शुक्रवारदेखि शनिवारसम्मको विदा पाउनेहरु दुतावास रहेको स्थान तेलअभिव शहरको नजिकमा कामगर्नेहरु शुक्रवार दिउसो २ देखि ३ बजेसम्म र अन्य स्थानमा कामगर्नेहरु स्थानको दुरी अनुसार दुतावाससम्वन्धि आफ्नो काम लिएर दुतावास जानुपर्दा दिउसोको ३:३० देखि ४:३० बजेसम्म मात्र दुतावासमा पुग्न सम्भव हुन्छ कतिपय अधिक टाढा रहेका स्थानहरुबाट वेलुकीमात्र तेलअभिव आइपुग्न सकिन्छ । केहि समय बाँकी रहँदा दुतावास पुग्नेहरुपनि पुग्नासाथको भलाकुसारीपछि कार्यालय बन्दगर्ने समय हुन्छ र उक्त दिन तत्सम्वन्धि काम पुरा हुन सक्दैन भने शनिवारदेखि आइतावारसम्म विदा हुनेहरुले त नेपाली दुतावास नै देख्ने संभावना रहँदैन । यस्तो विद्यमान परिस्थितिको वावजुध यहाँरहेका कुनैपनि नेपालीहरुले दुतावाससँग सरोकार रहेका आफ्नो कामकोलागि नेपाली दुतावास जानुपर्दा आफ्नो विदाको सदुपयोग र औचित्य नभई विदाको दिन वाहेक अन्य कुनैदिन विदा लिनुपर्ने वाध्यता सबैका सामु छर्लङ्ग छ भने उक्त विदा आफुले चाहेको बेलामा घरधनी या मालिकबाट पाउन निकै कठिन हुने गर्दछ र मुस्किलले विदा पाएको अवस्थामामा पनि वोझिलो र खर्चिलो बनिरहेको तथ्य हामीबाट छिप्न सक्दैन यो समस्यालाई मध्यनजर गर्दै प्रवासी नेपाली नागरिक समाज, इजरायल (Migrant Nepalese Civil Society, Israel) ले १९ अगस्त २००९ का दिन नेपाली दुतावासको कार्यालय, तेलअभिवमा आइतवारको दिनपनि दुतावास खुल्ला गरिपाउँ भनी निवेदन पत्र पेश गरी सम्भव भएसम्म इजरायलमा रहेका सबै नेपाली साथीहरु र इजरायलमा रहेका प्राय: सबै नेपाली संघ संगठनहरु माझ प्रचारप्रसार सहित आइतवारको दिन नेपाली दुतावास खुल्ला गर्ने विषयमा समर्थन वा विरोधमा कारणसहित मत जाहेर गर्न सार्वजनिक सुचना गरिएको थियो भने सोही विषयमा इजरायलबाट संचालित एकमात्र नेपाली अनलाइन न्यूज मिडिया नेपाल इजरायल डट नेटमा "नेपाली राजदुतावास इजरायल आइतवारको दिन पनि खुल्ला गरिनुपर्ने माग तपाँइलाई कस्तो लाग्यो ?" भनी मत सर्वेक्षण राखिएको थियो । साथै सोही विषयमै राजदुतावाससँगपनि माग पुरा गराउन पटक पटक टेलिफोन वार्ता गरेका थियौ तर दुतावासले टेलिफोन वार्तामा उक्त मागलाई आलटाल गरी पन्छाउन खोजेकोले प्रवासी नेपाली नागरिक समाज, इजरायलको पहलमा गैर आवासिय नेपाली सँघ समन्वय परिषद, इजरायल लगायत कामदार सहयोगी मञ्च इजरायल, नेपाली नारी आवाज, नेपाली समाज लगायतका संघ संस्थाहरुसँग  सहयोग र हातेमालोको लागि पहल गरी फलस्वरुप प्राय: सबै संघ संगठनहरुका प्रतिनिधिहरुसहितको टोली ३० अक्टुवर २००९ शुक्रवारकादिन नेपाली दुतावास इजरायलमा वृहत छलफलकोलागि उपस्थित थियौं । व्यापक छलफलका साथ यी सबै कुराहरुलाई दुतावास समक्ष विनम्र अनुरोध गरिएतापनि नेपाली दुतावासको तर्फबाट आइतवार र शुक्रवार दुवै दिन खुल्ला गर्न असमर्थता जनाउदै शुक्रवार र आइतावर मध्य कुनै एकदिन खुल्ला गर्न सकिने र त्यसकोलागि गैर आवासिय नेपाली सँघ समन्वय परिषद(NRNA) लगायत इजरायलमा रहेका सम्पूर्ण संघ संस्थाहरुले इजरायलमा कार्यरत नेपाली कामदारहरुकोबीच यथाशक्य राय संकलन गरी  आधाकारिक धारणा सहितको अन्तिम निर्णय दुतावासमा पेश गर्ने निश्कर्ष भए अनुसार हाल, NRNA लगयात इजरायलका सरोकारवाला सबै संघ संगठनहरुले मौखिक वा लिखित रुपनमा शुक्रवार भन्दा आइतवारकोदिन नै दुतावास खुल्ला गर्दा इजरायलमा कार्यरत अत्यधिक नेपाली कामदारको हितहुने कुरा तथ्यमा आधारित भएको उल्लेख छ । किनभने यस्तो अवस्थामा शुक्रवारदेखि शनिवारसम्म विदाहुनेहरुले पनि दुतावास सम्वन्धी आफ्नो काम परेको वेला शुक्रवारको विदाको सट्टामा आफ्नो इम्प्लोयरसँग अनुरोध गरी शनिवारदेखि आइतवारसम्म मिलाउन सक्ने र चाडपर्वको विदासमेत सट्टामा आइतवार लिन सक्ने अवस्था रहन्छ भने शनिवारदेखि आइतवारसम्म विदा हुनेहरु प्रत्यक्ष लाभान्वित हुने हुनाले शुक्रवारको सट्टा आइतवार दुतावास खुल्ला गर्न नेपाली दुतावासले यो वा त्यो को झिनो वहानामा आलटाल गरी टार्न खोज्नु वा ढिला गर्नु नेपाली कामदारहरु माथिको थप अन्याय हुनेछ भने यस्ता व्यवहारिक र आधारभुत समस्याहरुलाई आफ्नो अविभावकको हैसियतले दुतावासमा निराकरणकोलागि लिएर जाँदा विभेदपूर्ण दृष्टिले मूल्याङ्कन र व्यवहार गरिनु निरंकुस एकदलिय पञ्चायती व्यवस्थाको अवशेषको एक झल्को हुन सक्दछ । त्यसैले यो पंतिकार नेपाली राजदुतावास, इजरायलसँग यो सविनय अनुरोध गर्दछ की हाम्रो देश नेपाल अहिले सँघिय गणतन्त्रको नक्शा कोरिरहेको वेला दुतावासले आफ्नो तथ्यहिन एकोहोरो अडान छोडी लोकतान्त्रिक मूल्य र मान्यता अनुसार आफ्ना प्रवासी नागरिकहरुको न्यायिक आवाजलाई विरोध र अवरोधको रुपमा नहेरी सुझाव र सहयोगको रुपमा हेरिदिनु पर्दछ अन्यथा दुतावासले शुक्रवारको दिन विदामा जन कामदारहरु छिटामा एक बजे नभए २ देखि ३ बजे इम्प्लोयरको घरबाट निस्कने र कामगर्ने स्थानको दुरी अनुसार बस चढेर दुतावास पुग्दा कार्यालय समय सकिने स्थितीमा कसरी इजरायलका धेरै भन्दा धेरै नेपाली कामदारहरुलाई शुक्रवारको दिन राहत पुगिरहेको छ दुतावासले तथ्यमा आधारित भएर पुष्टि गर्न आवश्यक छ भने इजरायलमा रहेका तपाँइ सम्पूर्ण आदरणिय नेपाली महिला तथा पुरुष मित्रहरुले यो विषयलाई व्यक्तिगत स्वार्थ र कुनै संघ संगठनको जस अवजससँघ नगाँसी सामुहिक समस्या र सामुहिक हितमा विश्लेषण र ग्रहण गरी वास्तविकतामा मत जाहेर गर्न पछि पर्नुहुनेछैन भन्नेमा यो पंतिकार विश्वस्त छ ।

माथि उल्लेख गरिए अनुसार नेपाल इजरायल डट नेटमा राखिएको यो विषयको मत सर्वेक्षणमा आइतवारको दिन दुतावास खुल्ला गर्दा अत्युत्तम हुन्छ भन्ने पक्षमा अत्याधिक ७४ प्रतिशत भन्दा वढि मत प्राप्त गरेको थियो भने प्रवासी नेपाली नागरिक समाज (Migrant Nepalese Civil Society), इजरायलले गरेको आह्वान र दुतावासले दिएको निश्कर्ष अनुसार NRNA लगायत इजरायलमा रहेका सबै नेपाली सँघ संगठनहरुले शुक्रवारको दिन भन्दा आइतवारको दिन दुतावास खुल्ला रहँदा अधिकांश नेपाली कामदारहरुकोलागि हितकर हुने अन्तिम निर्णय दुतावासमा पेश गरिसकेको स्थितिमा पनि आइतावारको दिन दुतावास खुल्ला गर्न ढिलाइ गरिनुले स्वयं नेपाली राजदुतावास मात्र यो विषयको विपक्षमा रहेको प्रमाणित हुन्छ । हालसम्म दुतावासले यो विषयसँग सरोकार राखी इजरायलमा रहेका नेपाली कामदारहरुमाझ कुनै अन्तरक्रिया र छलफलसम्म नचलाउनु, यो मागलाई संवोधन गरेर कुनै सुचना तथा विज्ञप्तिसम्म ननिकाल्नुले नेपाली दुतावास इजरायलको नागरिकप्रतिको दायित्व उदाङ्गिएको प्रतित हुन्छ । इजरायलमा रहेका सबै नेपाली कामदारहरुको कामको प्रकृति, अवस्था, सेवा तथा सुविधाहरु र समस्याकोबारेमा नेपाली राजदुतावास प्रत्यक्ष जानकार हुँदाहुँदै नागरिकसँग सरोकार राख्ने आधारभुत समस्याहरुको बारेमा वहिरो र अन्धो वन्न खोज्नु नितान्त दुखको कुरा हो । होइन भने इजरायलमा नेपाली दुतावास स्थापना हुनुभन्दा अगाडि कामपरेको बेला जोर्डनमा रहेको नेपाली दुतावासमा गई काम गराएर फर्कनु र हाल इजरायलमा रहेको नेपली दुतावासमा आफ्नो काम लिएर जानुपर्दा विदाको समयको सदुपयोग हुन नसकी छुट्टै विदा लिनुपर्ने वाध्यता रहनुमा तात्विक भिन्नता देखिदैन भने किन र केकालागि इजरायलमा नेपाली दुतावास भन्ने प्रश्नहरु उव्जिने गर्दछन् ।